Η εστίαση φαίνεται να είναι ο μεγάλος χαμένος του φετινού ελληνικού καλοκαιριού. Παρά την έντονη τουριστική κίνηση σε πολλούς προορισμούς, τα στοιχεία και οι μαρτυρίες από την αγορά δείχνουν σημαντική υποχώρηση στην κατανάλωση εκτός σπιτιού.
Σύμφωνα με τα επίσημα δεδομένα της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής, ο κλάδος της εστίασης κατέγραψε πτώση περίπου 2% στο πρώτο τρίμηνο του 2026 και 2,6% στο δεύτερο. Οι αριθμοί αυτοί, αν και φαινομενικά μέτριοι, αποκτούν άλλη διάσταση όταν συνδυαστούν με τις αυξήσεις στις τιμές. Σε τουριστικές περιοχές, ένα γεύμα για δύο άτομα που κόστιζε γύρω στα 40 ευρώ στην αρχή της χρονιάς μπορεί πλέον να φτάνει τα 45-50 ευρώ. Η πραγματική μείωση της κίνησης είναι επομένως αισθητά μεγαλύτερη.
Ο αντιπρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Εστιατόρων, Γιώργος Γατράς, περιγράφει μια ξεκάθαρη αλλαγή στις καταναλωτικές συνήθειες. Τόσο οι Έλληνες όσο και οι ξένοι επισκέπτες περιορίζουν δραστικά τα γεύματα έξω. Πρόσφατη έρευνα δείχνει ότι έξι στους δέκα που διαμένουν σε καταλύματα χωρίς πρωινό (Airbnb, ενοικιαζόμενα δωμάτια, κάμπινγκ) ετοιμάζουν το πρωινό μέσα στο δωμάτιο. Για το μεσημεριανό ή το βραδινό, περίπου ένας στους δύο ακολουθεί την ίδια τακτική. Ο λόγος δεν είναι επιλογή ή τσιγκουνιά, τονίζει, αλλά η αδυναμία να αντέξουν το κόστος. Ένα απλό πρωινό για οικογένεια με παιδιά σε τοπικό φούρνο τουριστικής περιοχής μπορεί εύκολα να ξεπεράσει τα 25-30 ευρώ. Ένα δείπνο για τέσσερα άτομα συχνά αγγίζει ή ξεπερνά τα 80-100 ευρώ.
Η εικόνα επιβεβαιώνεται και από τοπικούς επιχειρηματίες στα Χανιά, περιοχή που φέτος σημειώνει υψηλές αφίξεις. «Υπάρχει κόσμος, αλλά χαμηλού μπάτζετ», λένε. Ξένοι προμηθεύονται από σούπερ μάρκετ και τρώνε στα καταλύματά τους. Όταν βγαίνουν, παραγγέλνουν ελάχιστα — μια σαλάτα, λίγες πατάτες. Οι Έλληνες πελάτες, που παλαιότερα στήριζαν περισσότερο την πιάτσα, έχουν επίσης περιοριστεί αισθητά.
Πίσω από την κρίση βρίσκεται κυρίως το υψηλό κόστος. Πολλοί στον κλάδο επισημαίνουν τον ΦΠΑ 24% στην εστίαση, ποσοστό που θεωρείται ιδιαίτερα υψηλό σε σύγκριση με άλλους ευρωπαϊκούς τουριστικούς προορισμούς. Υποστηρίζουν ότι πρόκειται για φόρο που καθιερώθηκε σε περίοδο μνημονίων και παραμένει, αποτελώντας σημαντική επιβάρυνση τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για τους καταναλωτές. Το κράτος εισπράττει άμεσα σημαντικό ποσοστό από κάθε λογαριασμό, γεγονός που καθιστά δύσκολη οποιαδήποτε μείωση.
Το αποτέλεσμα είναι ότι το φαγητό έξω έχει μετατραπεί σε ακριβό σπορ. Οικογένειες και ζευγάρια προτιμούν να μαγειρεύουν μακαρόνια ή να τηγανίζουν πατάτες στο δωμάτιο, ακόμη και στις διακοπές. Η εστίαση μετρά τις πληγές της σε μια περίοδο που θα έπρεπε, με βάση τον τουρισμό, να είναι ιδιαίτερα δυναμική.
Η εικόνα που προκύπτει είναι σαφής: περισσότεροι επισκέπτες στην Ελλάδα δεν μεταφράζονται αυτόματα σε γεμάτα τραπέζια. Όσο οι τιμές παραμένουν σε αυτά τα επίπεδα, η απόσταση ανάμεσα στην τουριστική κίνηση και την πραγματική κατανάλωση στην εστίαση φαίνεται να μεγαλώνει.